Manastir Svetog Onufrija-jedini u Srbiji posvećen ovom svecu

Nedaleko od Pirota, u selu Bazovik, nalazi se manastir svetog Onufrija. Prema podacima Eparhije niške, ne može se precizno utvrditi kada je manastir podignut, a prvi put se pominje još u 16. veku, 1576. godine u jednom zapisu na marginama rukopisnog Psaltira. Ovaj Psaltir, koji se danas čuva u Plovdivskoj biblioteci, obnovljen je 1576. godine u manastiru svetog Onufrija, rukom jeromonaha Nifona, nastojanjem prezvitera Dimitrija iz Osmakove i popa Cvetka iz Koje.

Isti Psaltir povezao je 1663. godine jeromonah Atanasije, koji u svom zapisu pominje monaha starca Živka iz manastira svetog Onufrija. Ovaj Psaltir su u Plovdiv najverovatnije odneli posetioci „ot Koprivštica ot Filipe,“ koji su 1795. godine ostavili svoj potpis na zidu manastira svetog velikomučenika Georgija u selu Temska.

Ko je bio Sveti Onufrije? 
Sveti Onufrije (poznat i kao Onufrije Pustinjak) bio je jedan od najvećih podvižnika u istoriji hrišćanstva. Proveo je više od 60 godina potpuno sam u egipatskoj pustinji, predajući se molitvi i postu. Prema predanju, kosa i brada su mu dosezale do zemlje, a telo mu je bilo obraslo dlakom jer je godinama živeo bez odeće.
Prema predanju, veruje se da mu je anđeo donosio hleb i pričešćivao ga svake subote i nedelje.

Zapis iz 1663. godine svedoči o postojanju monaškog života u to vreme, pominjući jeromonaha Atanasija i monaha Živka.
Manastir, kao što smo napisali, teritorijalno pripada ataru sela Bazovik, koje se u turskom popisu iz 1446. godine nalazi u vilajetu Znepolja u današnjoj Bugarskoj. U ovom popisu manastir se ne pominje, tako da je najverovatnije podignut kasnije.
Manastir je dugo bio prazan, a nema nikakvih naznaka da su u njemu ikada živeli monasi. Pre Drugog svetskog rata, u manastirskom konaku je živeo sveštenik Nikola Kitanović, nakon čije smrti manastir ostaje potpuno prazan, zbog čega je zapušten.

2003. godine, uz pomoć i dopuštenje nadležnih državnih institucija, započela je obnova manastira. Sveti Presto je prepravljen, pod je popločan, obnovljen je manastirski konak i podignuta nova zvonara.

Manastir je ponovo osvećen 25. juna 2007. godine rukom Njegovog Preosveštenstva episkopa niškog gospodina Irineja, kada je u manastiru obnovljen monaški život.

Ovo je jedini manastir u Srbiji posvećen ovom svetitelju. Manastir Svetog Onufrija trenutno ima jednog stalnog monaha.