Pravoslavni vernici danas slave Vaskrs
Vaskrs je najveći hrišćanski praznik i centralni događaj hrišćanske vere, kojim se obeležava vaskrsenje Isusa Hrista, odnosno slavi pobeda života nad smrću. Kao praznik, oblikovan je u prvim vekovima hrišćanstva, sa jasnim uporištem u jevrejskoj Pashi, što se vidi i u načinu određivanja datuma. Vaskrs je pokretni praznik i slavi se prve nedelje posle punog meseca koji dolazi nakon prolećne ravnodnevnice. U pravoslavnoj tradiciji dodatno pravilo je da se slavi posle jevrejske Pashe, pa datum varira od početka aprila do početka maja i često se ne poklapa sa zapadnim hrišćanskim kalendarom zbog razlike između julijanskog i gregorijanskog računanja vremena.
Prazniku prethodi Vaskršnji post, koji traje sedam nedelja i predstavlja najduži i najstroži post u pravoslavlju. Njegova uloga nije samo u uzdržavanju od određene hrane, već u duhovnoj pripremi kroz smirenje, praštanje i disciplinu. Završnica posta je Velika ili Stradalna nedelja, u kojoj se obeležavaju ključni događaji Hristovog stradanja – Veliki četvrtak, Veliki petak i Velika subota. Centralni trenutak dolazi u noći između subote i nedelje, kada se služi vaskršnja liturgija.
Na sam dan Vaskrsa, vernici prisustvuju liturgiji, a potom se pozdravljaju tradicionalnim pozdravom „Hristos vaskrse“ – „Vaistinu vaskrse“, koji ostaje u upotrebi do Spasovdana. Po povratku kući okuplja se porodica, a praznična trpeza označava kraj posta. Obrok najčešće počinje vaskršnjim jajetom, simbolom novog života i obnove.
Među običajima se posebno izdvaja farbanje jaja. Prvo obojeno jaje, takozvana čuvarkuća, ima posebno mesto i čuva se tokom godine.
Vaskrs se slavi tri dana, a drugi dan, Vaskršnji ponedeljak, deo je Svetle nedelje i obeležava se posetama rodbini, kumovima i prijateljima. U mnogim selima tada se organizuju litije, odnosno svečane verske povorke koje prolaze kroz naselje ili oko crkve. U pojedinim krajevima, naročito u Vojvodini, zadržao se i običaj polivanja vodom, kao simboličan čin očišćenja i obnove.
